Lượng tồn kho than Trung Quốc đang cao ở mức báo động do nhu cầu giảm sút, trong khi sản lượng và lượng nhập khẩu than không ngừng tăng lên.

Than chất cao như núi tại Tần Hoàng Đảo, 300 km về phía đông bắc Bắc Kinh, nơi từng được gọi là “cảng than lớn nhất trái đất”. Các núi than này đang cao hơn bao giờ hết do lượng đơn đặt hàng thưa thớt trong bối cảnh nền kinh tế đi xuống kể từ đầu năm nay.
Nếu từ trước đến nay, lượng tồn kho than trung bình nơi đây chỉ vào khoảng 6 triệu tấn thì con số này đã lên tới 9,46 triệu tấn vào ngày 18/6. Đây là mức tồn kho cao nhất kể từ khủng hoảng kinh tế 2008 và đã gần lấp đầy sức chứa tối đa của cảng là 10,18 triệu tấn.
Trung tâm giao dịch của cảng rất trầm lắng. Hiện nay, một ngày chỉ có 5 tàu chở hàng hoạt động, trong khi vào thời kỳ cao điểm, con số này lên đến 70-80 tàu.
Nhu cầu ít khiến gần đây, giá mặt hàng này liên tục sụt giảm mạnh, hiện chỉ còn 676 nhân dân tệ/tấn (tương đương 107 USD/tấn), giảm 20% so với năm ngoái. Tốc độ gia tăng lợi nhuận trung bình của ngành than nơi đây cũng chỉ vào khoảng 11,9% nửa đầu năm nay, thấp hơn nhiều so với con số 27,2% trong năm ngoái.
Các chuyên gia cho biết, mặc dù một tuần gần đây thị trường đã có chuyển biến tốt so với tháng trước, nhưng vẫn cần ít nhất 2 tháng nữa thị trường mới có thể phục hồi. Bên cạnh đó, hiện nay các tập đoàn nhiệt điện lớn vẫn còn đủ số than dự trữ từ mùa đông năm ngoái, vì thế hiện tại chưa có nhu cầu mua than.
Ủy ban Phát triển và Cải cách Quốc gia cho biết, tốc độ tăng nhu cầu sử dụng điện của Trung Quốc cũng suy giảm từ đầu năm nay. Tính trong 5 tháng đầu năm, lượng điện tiêu thụ ở mức 1.960 tỷ kwh, chỉ tăng 5,8% so với năm ngoái, tỷ lệ tăng này thấp hơn 6,2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Số liệu từ ủy ban cũng cho thấy ngành thủy điện và nhiệt điện của Trung Quốc có chiều hướng trái ngược trong tháng 5.
Trong tháng 5, ngành thủy điện nơi đây tăng trưởng tốt, sản lượng điện năng trong tháng đã đạt tới 66,6 tỷ kwh, tăng 31,1% so với cùng kỳ năm ngoái, và tăng 52,1% so với tháng 4. Ngược lại, sản lượng của các nhà máy nhiệt điện tháng 5 giảm 1,5% so với năm ngoái, ở mức 301,5 tỷ kwh.
Nhu cầu than giảm sút nhưng sản lượng than và lượng nhập khẩu than của Trung Quốc vẫn không ngừng tăng lên. Theo số liệu từ hải quan, Trung Quốc đã nhập khẩu 112,73 triệu tấn than trong 5 tháng đầu năm, tăng 67,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt lượng nhập khẩu than đốt nóng đã lên tới 34,9 triệu tấn, tăng 183% so với năm ngoái.
Gần đây, Mỹ - quốc gia sản xuất than lớn nhất thế giới đang tăng cường xuất khẩu sang các nước. Trong năm 2011, Mỹ đã xuất khẩu 7,8 triệu tấn than đốt nóng sang thị trường châu Á và sẽ tiếp tục mở rộng quy mô. Dự kiến Mỹ sẽ xuất sang Trung Quốc 12 triệu tấn trong năm 2012.
Bên cạnh đó, sản lượng của Trung Quốc vẫn đang tiếp tục tăng lên. Trong 5 tháng đầu năm, sản lượng đạt 1.561,74 triệu tấn, tăng 6,59% so với cùng kỳ năm ngoái.
Chuyên gia dự đoán, dù nhu cầu về than có tăng trở lại trong tháng 8, thì giá mặt hàng này vẫn khó có thể phục hồi do nền kinh tế còn gặp nhiều thách thức trong nửa sau của năm.