GIA HÂN

>> Trung Quốc khát khao hòa bình cho Trung Đông? (Kỳ 1)

Bản báo cáo hàng tháng của OPEC và các công ty phân tích thông tin hàng đầu của toàn cầu đã đưa số liệu chung, rất đáng tin cậy về lượng dầu thô Trung Quốc đang nhập khẩu.

Theo bản báo cáo, trong tháng 5/2012, Trung Quốc đã nhập khẩu 6 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, con số này tăng thêm 585.000 thùng dầu nữa vào tháng 8/2012 (tăng 9.75% trong vòng 3 tháng).

Nếu so sánh với thời điểm tháng 8/2011 thì nhu cầu nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc đã tăng 18,2 %. Bản báo cáo cũng nhận định nhu cầu nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.

Thông qua đường biển, Trung Quốc đang gia tăng nhập khẩu dầu thô từ Trung Đông

Theo số liệu của OPEC thì Trung Quốc đang chủ yếu tăng nhập khẩu dầu thô từ các nước Trung Đông. Các nước Trung Đông là bạn hàng lớn của Trung Quốc gồm có: Iran, Iraq, Các tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE), Yemen và Ả-Rập Xê-Út.

Do ảnh hưởng lệnh cấm vận dầu thô của Mỹ và các nước phương Tây lên Iran, khiến lượng dầu thô quốc gia xuất khẩu sang Trung Quốc đang tạm thời bị suy giảm.

Thay vào đó, Trung Quốc lại tăng cường nhập khẩu dầu thô từ các nước Trung Đông khác như: Ả-Rập Xê-Út (lượng dầu thô nhập khẩu tăng 13,7%), Iraq (lượng dầu thô nhập khẩu tăng 64%), UAE (tăng 32%). Ngoài ra, Trung Quốc cũng đang nhập khẩu một lượng dầu thô đáng kể từ Kuwait và Oman.

Thông qua những số liệu trên, người đọc có thể phần nào suy ra được những câu trả lời hợp lý cho câu hỏi “vì sao Trung Quốc lại muốn hòa bình tại Trung Đông” ?

Vì sao Trung Quốc lại muốn hòa bình cho Trung Đông?

Thứ nhất, nền kinh tế Trung Quốc đang rất “khát dầu”

Dân số quá đông cùng với một nền kinh tế phát triển nóng, khiến ngành năng lượng Trung Quốc không thể duy trì việc cung ứng nhu cầu tiêu thụ năng lượng quá lớn trong nước một cách ổn định được.

Những con số, thống kê gần đây của ngành năng lượng Trung Quốc đã cho thấy một sự thật rằng “nền an ninh năng lượng tại quốc gia này đang nằm dưới mức an toàn

Nền kinh tế Trung Quốc đang khát dầu do tăng trưởng

Trung Quốc thường được ví là một “siêu cường”, là “người khổng lồ”, nhưng bi kịch thay, người khổng lồ Trung Quốc lại đang có một nền an ninh năng lượng hết sức yếu ớt.

Thử hình dung nếu một ngày kia, các quốc gia Trung Đông quyết định không xuất khẩu dầu thô nữa. Mỹ ngay lập tức sẽ tìm ngay nguồn cung dầu thô thay thế từ Canada hoặc các nước Nam Mỹ khác, EU cũng ngay lập tức tìm cách tăng sản lượng dầu thô nhập khẩu từ Biển Bắc, nhưng quan trọng hơn cả là nền an ninh năng lượng của Mỹ và EU tương đối “khỏe mạnh”. Các quốc gia này đã phát triển ngành năng lượng trong nước, đủ mạnh để đối phó với bất kỳ một thảm họa thiếu hụt nguồn cung dầu thô nào từ bên ngoài.

Nhưng điều này lại hoàn toàn trái ngược với Trung Quốc, quốc gia này phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung dầu thô từ bên ngoài, mà chủ yếu là từ các quốc gia Trung Đông, tất cả những gì chính quyền Bắc Kinh cố gắng khi thực hiện chính sách năng lượng của mình là làm sao để “duy trì cho dầu thô luôn chảy về Đại lục”.

Và khi mà nguồn cung dầu thô từ Trung Đông bị phong tỏa, thì đây thực sự sẽ là một “thảm họa khủng khiếp” cho nền kinh tế Trung Quốc, trước tiên những người dân sẽ là những người đầu tiên phải gánh chị hậu quả, sau đó sẽ là toàn bộ nền kinh tế vĩ mô của quốc gia.

Cần phải nhớ rằng, khi mà người dân của một quốc gia đông dân nhất thế giới cảm thấy “khó chịu, bất mãn” thì ngay cả nền anh ninh quốc gia của người khổng lồ Trung Quốc cũng có thể bị nguy hại.

Đây chính là nguyên nhân chính khiến Trung Quốc luôn tỏ ra sốt sắng trong công cuộc gìn giữ hòa bình tại Trung Đông. Một khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, thì hậu quả của nó sẽ sớm lan tỏa như “hiệu ứng đô-mi-nô” đến nền an ninh năng lượng Trung Quốc và thậm chí là cả nền an ninh chung của quốc gia này.

Thứ hai, ngoài đối tác lâu đời là Iran, Trung Quốc lại đang phụ thuộc rất lớn vào nguồn cung dầu thô từ các quốc gia Trung Đông khác.

Trước kia, Iran từng là bạn hàng cung ứng dầu thô lớn nhất của Trung Quốc. Trung Quốc luôn là đối tác được ưu tiên hàng đầu khi mua dầu thô từ Iran với các ưu ái như: giá rẻ, nguồn cung ứng luôn sẵn sàng, đối tác ưu tiên hàng đầu khi cung ứng...

Bất chấp những ưu đãi về cung ứng dầu thô mà Iran đem lại, chính quyền Bắc Kinh lại tỏ ra rất khôn ngoan khi quyết định không chú trọng tăng cường hợp tác với một mình Iran nữa.

Iran đang bị chính quyền Mỹ và các nước phương Tây bao vây, cấm vận. Nếu Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng cường nhập khẩu dầu thô từ Iran bất chấp lệnh cấm vận của Mỹ và EU, thì cũng đồng nghĩa với việc chính quyền Bắc Kinh đã “tuyên bố đối đầu trực diện” với Mỹ và các đồng minh phương tây. Điều này là không thể, vì tiềm lực quân sự và kinh tế của Trung Quốc hiện nay còn lâu mới đủ để quốc gia này dám đối đầu trực diện với Mỹ và đồng minh.

Ngoài ra còn một nguyên nhân nữa là, dù trữ lượng dầu thô của Iran được xếp vào loại hàng đầu trên thế giới, nhưng sau hàng chục năm bị bao vây, cô lập… Hệ thống máy móc khai thác dầu của Iran đã bắt đầu xuống cấp trông thấy, trong khi quốc gia này lại không thể mua mới hay nâng cấp hệ thống máy móc hút dầu cũ được.

Hệ quả là sản lượng khai thác dầu của Iran có lẽ sẽ không thay đổi đáng kể trong thời gian tới, nếu như quốc gia này không có bất kỳ một giải pháp ngoại giao đột phá nào, nhằm tháo gỡ tình trạng bế tắc của ngành khai thác dầu thô trong nước hiện nay.

Khi mà trong tương lai, sản lượng khai thác dầu thô từ Iran đã không thể cải thiện thêm được nữa, thì Trung Quốc sẽ không bao giờ chấp nhận mạo hiểm để chỉ chú trọng quan hệ tốt với riêng Iran, mà chẳng may lại để mất lòng với các quốc gia Trung Đông khác.

Nếu tất cả các quốc gia Trung Đông khác, ngoài Iran từ chối cung ứng dầu thô cho Trung Quốc thì đây sẽ thật sự là một thảm họa cho quốc gia này, vì nhu cầu dầu thô của Trung Quốc thì ngày một tăng mà sản lượng khai thác từ “người bạn hàng trung thành Iran” thì sẽ vẫn “dậm chân tại chỗ”.

Chính vì nguyên nhân trên mà thay vì chỉ chú trọng với riêng Iran, Trung Quốc lại quyết định đẩy mạnh quan hệ với các quốc gia Trung Đông khác có trữ lượng dầu thô dồi dào. Iraq, quốc gia láng giềng của Iran là một ví dụ điển hình, sau khi tình hình bất ổn trong nước được giải quyết phần nào, Iraq đã nhận được những khoản tiền đầu tư khổng lồ từ nước ngoài. Sản lượng khai thác dầu thô tại quốc gia này hứa hẹn sẽ tăng đột biến trong thời gian tới.

Không chỉ riêng Iraq, sản lượng khai thác dầu thô của các quốc gia Trung Đông khác như Ả-Rập Xê-Út, UAE và Oman cũng hứa hẹn sẽ tăng lên đáng kể trong những năm tới.

Cuối cùng, việc tất cả các nước Trung Đông hòa thuận với nhau sẽ đem lại lợi ích cho Trung Quốc.

Trung Quốc rất muốn các quốc gia Trung Đông hòa thuận với nhau

Thông qua việc giữ gìn hòa bình và quan hệ tốt với các quốc gia tại Trung Đông, Trung Quốc không chỉ giữ ổn định được nền an ninh năng lượng trong nước, mà chính quyền Bắc Kinh còn có tiếng nói có trọng lượng đủ để tháo gỡ những căng thẳng, nguy cơ tiềm ần có thể bùng nổ thành chiến tranh bất cứ khi nào tại khu vực này.

.vn

Kỳ 3: Chính sách ngoại giao của Trung Quốc tại Trung Đông